Şumnu Hattatlığı

Şumnu güzel yazı ekolünün iki devresi vardır. XIX. asırdan önce Kur’an-ı Kerim istinsahında ve bunları Osmanlı İmparatorluğunun yakın ve uzak illerine sipariş üzerine gönderilen mükemmel tezhibli ve nefis ciltli nüshalarını hattatları ve bunların kronolojisi yalnız yazdıkları eserlerden tesbit olunabilir. Fakat bunların hiçbiri toplu olarak bir yerde tesbit olunamadığından dünya yüzünde şark ve garbda dağılanların, Şumnu’da, yazılanların gösterilebilmesi bizim için mümkün olamamıştır.

Bir de Adli Sultan Mahmud’un Rumeli’ye, ilk Rus istilası tahribatını teftiş ve halkın maneviyatını düzeltme maksadıyla seyahati sırasında (sene 1808 -1839) uğradığı Şumnu’da, kendi de hattat olduğundan burada Kur’an yazanların gayretini görmüş, halkın ve hattatların isteği üzerine İstanbul’daki birinci sınıf hattatlardan İbrahim Şevki’yi gönderdikten sonra yazılarda beklenen üstünlük teminedilmiştir, Bu devre eserlerinden mümkün olabilenleri son yarım asırlık araştırmamızda görebilmişizdir.

Yalnız bu devre bile beklenenin üstünde çok zengindir. Ancak bundan bir özet takdim edebileceğiz..

İbrahim Şevki bir ara Silistre’de epi hattat yetiştirmiştir. Ancak Şumnu’ faaliyeti hakkında bir yerde kayıtlı bilgi elde edemedik. 1210-1233 (1795 -1818) tarihleri arasında yazdığı mükemmel eserlerini görebildik.

İbrahim Şevki Efendinin öğrencilerinden Süleyman Vehbi de epi hattat yetiştirmiştir. Öğrencilerini eserlerin ketebe’lerinden öğreniyoruz. Bu iki üstadın yazı şivelerinde bir keskinlik vardır. Ancak yazdıkların­dan Kur’an’ların haricinde, celî levhalarından görmek mümkün olmadı. Bunlardan gördüklerimizin hattatlarından şöyle bir liste takdim edebiliriz.

-Ahmed Refik. Şumnulu. Sene 1267­-1268 (1851-1852 ) .Kur’an. 1266 (1850) tarihli bir diğerini gördük. Ahmed Zarifî talebesindendir.

-Ahmed Zarifî. Topçu Ahmed Şükrü öğrencisi. Ahmed Refik, Şumnulu Şaban ve yine oralı Ahmed Fuad’ı yetiştirmiştir. Bunların birer Kur’an’ı vardır. Tarihleri 1283 (1866) ve 1292 (1875)..

-Hafiz Osman Nazifî, 1276 (1859). Üstadı Ömer Vehbi’dir.

-Hafiz Osman Asım. 1291 (1874). Üstadı Hacı Hafız Ahmed Nazifî’dir.

Mehmed Nuri (Şumnulu) 1261 (1845). Üstadı Hüseyin Vehbi. Mehmed Nuri’nin birkaç Kur’an’ını daha görebildik. Bir de Delâil’i görüldü. 1262 (1846) tarihli diğer bir Kur’an’da 1256 (1840) tarihli bir Kur’an’ına 1967’de Ankara’da 3000 TL istediler. 1274 (1857) tarihli bir Kur’an’ını Üstad Tevfik Gerçeker görmüşler, bildirdiler.

-Abdurrahman. Şumnulu. Bir eserini gören hatırlıyor.

-Hafiz Mustafa Şevki. 1262 (1846). Hocası Mehmed Said Tab’i dir.

1270 (1854) tarihli diğer birini de gördük. Bir ara İstanbul’a gelerek Kadıasker Mustafa İzzet Efendi’den feyz almıştır. Şumnu tezhibli bir En’am nüshasını gördük.

Köse İmam. Bir eserini Baha Ersin görmüş.

-Topçu Ahmed Şükrü. Üstadı Şaban Reşad. 1273 (1856) tarihli Kur’an’ı var.

-Hasan Aşıki. Şumnulu..Üstadı Osman Şevki.. 1254 (1838) tarihli çok temiz Kur’an’, ve 1256 (1840) tarihli Mevlid’i görülmüştür.

-Hüseyin Vassaf. Şumnulu. Ahmed Şükrü talebesinden. Çok sayıda Kur’an-ı Kerim yazmıştır. 100 tanedir.

-Hacı Hüseyin Hamdi. Şumnulu. Üstadı, Hattat İsmail Zühdü. 1248 (1832) tarihli Kur’an’ı görüldü.

-Osman Nuri, Şumnulu. 1296 (1879) da hayata. Üstadı Hüseyin Hilmi, Ali Osman Hilmi. 1271 (1854) tarihli büyük kıt’ada Kur’an’ından başka epey yazıları var .

-İbrahim Namık. Üstadı Mustafa ,Rıfat. Küçük kıt’ada 1277 (1860) tarihli Kur’an’ı görüldü.

-Hafiz Mehmed Hıfzı, Şumnulu. Bir Kur’an’ı görüldü. Üstadı Hacı Hüseyin Hamdi.,

-İbrahim Edhem, Şumnulu. Dayısı Mehmed Şerif’den yazı öğren­miş. 25 Kur’an yazmıştır. Çok yaşamıştır.

-İsmail Şevki. Üstadı Süleyman Vehbi. 1263 (1847) tarihli bir Kur’an’ını Tokat’ta gördüm.

-Salih Naili. Hafiz. Ali Ulvi’nin öğrencisi. 1273 (1856) tarihli bir Kur’an’ı İstanbul Üniversite Kütüphanesi A. 6647 de. ,

-Hasan Rıza. Üstadı Hacı Mehmed Şevki. 1275 (1858) tarihli Kur’an’ı Nafiz Paşa Ktp. N. 15 de.

-Mehmed Nureddin. 1241 (1825) tarihli Kur’an’ı Topkapı Sarayı Hazine K. N. 3 de.. Şumnu sakinlerinden..

-Mehmed Ali Ulvi. İsmail Şevki’nin talebesinden. 1238 (1822 ) tarihli Kur’an’ı Nafiz Paşa N. 6 da…

-Hafiz Ali Hamdi. 1255 (1839) tarihli 50. Kur’an’ı.. Mehmed isimli Bir tezhibçinin 1262 (1846) tarihli eseridir.

-Hasan Âşki. 1254 (1838) tarihli bir ”Delâil”i görüldü. Üstadı Hafız Osman Şevki..

-Hüseyin Hamid (Hafız). 1276 (1859) tarihli 37. Kur’an’ı. üstadı Terlikçi Mehmed Said tab’i’dir.,,

-İsmail Besim. 1275 (1858) tarihli Kur’an. Hafız Ahmed Nazili talebesinden. 1277 (1860) da ufak boyda Hizbü’l-Bahri’ye ait bir eseri görüldü.

-Hafiz Osman Raşid, 1246 (1830) tarihli Kur’an’ı var. Süleyman Vehbi öğrencisi.

-Ahmed Fuad. 1292 (1875) tarihli Kur’an’ı, Üniversite Kütüphanesi A. 6591

-Şaban Şumnuludur. Yazı hocası Ahrned Zarifi’dir. Ufak bir Kur’an’ını gördük.

-Hafız Ahmed Nâib. Silistrelidir. Şumnulu Abdurrahman Tevfik öğrencilerindendir. 1261 (1845) tarihli Kur’an’ını gördük.

-Hasan Aman. 1260 (1844) tarihli Kur’anı var. Üstadı Hüseyin Vehbi’dir

Kaynak: Bizim Gazete