Prof. Dr. Nurcan Özgür Baklacıoğlu: “Göç sadece acıları değil, ortak kültürel mirası da taşıdı”

İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nurcan Özgür Baklacıoğlu, Kırcaali’de açılan “Mizah Arabasıyla Anadolu’ya ve Geriye – Bulgaristan Göçmeni Türk Karikatüristler ve İllüstratörler” sergisinin ortaya çıkış sürecini ve amaçlarını anlattı.

Baklacıoğlu, sergi fikrinin geçen yıl, Türkiye ile Bulgaristan arasındaki Dostluk Anlaşması’nın 100. yılı dolayısıyla düzenlenecek anlamlı bir kültürel etkinlik arayışı sırasında doğduğunu belirtti.

“20. yüzyılda yaşanan Bulgaristan-Türkiye göçlerini sanatla buluşturmak ve bu tarihsel süreci farklı bir bakış açısıyla anlatmak istedik.” diyen Baklacıoğlu, göçlerin bugüne kadar çoğunlukla acılar ve kayıplar üzerinden değerlendirildiğini, oysa bu büyük insan hareketlerinin iki ülkenin kültürel yaşamına önemli katkılar sunduğunu vurguladı.

“Göçler aynı zamanda sanatı ve kültürü de taşıdı”

20. yüzyılda Bulgaristan’dan Türkiye’ye altı büyük göç dalgası yaşandığını hatırlatan Baklacıoğlu, bu göçlerin yalnızca dramatik yönüyle değil, kültürel sonuçlarıyla da ele alınması gerektiğini ifade etti.

“Elbette yaşanan acılar çok büyüktü. Ancak biz bu sergiyle şunu göstermek istedik; göçler yalnızca ayrılıkları değil, aynı zamanda sanatı, kültürel değerleri ve ortak bir mirası da beraberinde taşıdı. Bugün Türkiye’de Bulgaristan’dan göç etmiş ya da ailesi Bulgaristan kökenli olan çok sayıda ressam, yazar, şair ve karikatürist bulunuyor. Biz bu sanatçıları görünür kılmak, onları yeniden hatırlatmak istedik.”

Baklacıoğlu’na göre göç, her ne kadar zorunlu ve sancılı bir süreç olsa da iki ülke arasında güçlü kültürel bağların kurulmasına da katkı sağladı.

“Sanatçılar dostluk ve barış köprüleri kuruyor”

Göçmen sanatçıların yıllardır Türkiye ile Bulgaristan arasında kültürel elçiler gibi çalıştığını belirten Prof. Dr. Baklacıoğlu, bugün pek çok sanatçının iki ülkede ortak projeler yürüttüğünü, festivallere katıldığını ve sanat aracılığıyla toplumları birbirine yaklaştırdığını söyledi.

“Bu sanatçılar yalnızca eser üretmiyor; aynı zamanda dostluk ve barış köprüleri kuruyor. İki ülke arasında kültürel paylaşımı güçlendiriyorlar. Bu hem Türkiye hem de Bulgaristan açısından son derece kıymetli.”

Kitap fikrinden gezici sergiye

Projenin ilk aşamada bir kitap olarak tasarlandığını anlatan Baklacıoğlu, araştırmalar sırasında karşılaştıkları karikatürlerin projeye yeni bir boyut kazandırdığını ifade etti.

“Aslında bu çalışmayı kitap olarak hazırlıyoruz ve hazırlamaya da devam ediyoruz. Ancak araştırma sürecinde ulaştığımız karikatürleri görünce bunların yalnızca sayfalarda kalmaması gerektiğini düşündük. Böylece projeyi gezici bir karikatür sergisine dönüştürdük.”

Serginin temel amacının göçün yalnızca acılarını değil, geride bıraktığı kültürel zenginliği de görünür kılmak olduğunu belirten Baklacıoğlu, “Belki de acılarımızdan güç doğdu. Yaşanan zorluklardan beslenen güçlü bir sanat ortaya çıktı. Bugün bu sanat, Türkiye ile Bulgaristan arasında dostluk ve barış köprüleri kurmaya devam ediyor.” dedi.

Yolculuk Eskişehir’de başladı

Serginin ilk kez 1989 göçünün yıl dönümü dolayısıyla mayıs ayında Eskişehir’de açıldığını belirten Baklacıoğlu, daha sonra Bursa’da büyük ilgi gördüğünü söyledi.

“Bursa’nın seçilmesi tesadüf değildi. Bursa, Bulgaristan Türklerinin başkenti olarak biliniyor. Sergi burada büyük ilgi ve takdir gördü. Pek çok kişi Türkiye’de bu kadar fazla Bulgaristan göçmeni karikatürist bulunduğunu bilmiyordu.”

Araştırmaların devam ettiğini belirten Baklacıoğlu, başlangıçta 28 sanatçıyla hazırlanan çalışmanın bugün 32 sanatçıya ulaştığını, bu sayının ilerleyen dönemde daha da artmasını beklediklerini ifade etti.

Bulgaristan turu Kırcaali’den başladı

Serginin Bulgaristan’daki ilk durağının özellikle Kırcaali olarak seçildiğini vurgulayan Baklacıoğlu, bunun önemli bir nedeni olduğunu söyledi.

“Projede yer alan sanatçılar arasında en yüksek sayıda isim Kırcaali kökenli. Bugün dokuz Kırcaalili karikatüristimiz bulunuyor. Bu nedenle Bulgaristan yolculuğuna Kırcaali’den başlamak bizim için sembolik ve anlamlıydı.”

Hedef, Bulgaristan’ın birçok kentine ulaşmak

Kırcaali’nin ardından serginin Bulgaristan’daki yolculuğu devam edecek.

Program kapsamında serginin sırasıyla Şumnu Üniversitesi, Sofya Üniversitesi ve Yeni Bulgar Üniversitesi’nde sanatseverlerle buluşması planlanıyor. Organizasyon ekibi ayrıca Filibe Belediyesi ile de görüşmeler yapmayı hedefliyor.

Baklacıoğlu, mizahın başkenti olarak bilinen Gabrovo’nun da proje açısından büyük önem taşıdığını belirterek, “1 Nisan Mizah Festivali kapsamında Gabrovo’da da sergimizi açabilirsek çok mutlu olacağız.” ifadelerini kullandı.

Türkiye ve Bulgaristan arasında sanatın birleştirici gücünü ortaya koyan gezici serginin, her iki ülkede de ortak tarih, göç ve kültürel hafıza üzerine yeni diyalogların kurulmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.

Kaynak: Kırcaali Haber